سه نفر در برف؛ معرفی و بررسی کتاب | Drei Männer im Schnee

نوشته‌یاریش کستنرترجمه‌یسروش حبیبیصفحه۲۴۸

پیشنهاد بخریم

ببخشید، فعلا موجودش نداریم

ادوارد توبلر یک مشکل نسبتاً نامعمول دارد: زیادی پولدار است. آن‌قدر پولدار که دیگر نمی‌تواند بفهمد آدم‌ها واقعاً با خودش خوش‌رفتارند یا با حساب بانکی‌اش. صاحب کارخانه‌ها و شرکت‌های بزرگی است، خدمتکار دارد و وقتی وارد جایی می‌شود همه از قبل می‌دانند با چه کسی طرف‌اند. برای همین تصمیم می‌گیرد یک آزمایش اجتماعی کوچک راه بیندازد.

اول با نام جعلی ادوارد شولتسه در مسابقه‌ای شرکت می‌کند که اتفاقاً شرکت خودش برگزار کرده است. و برنده می‌شود. نه جایزه‌ی اول؛ جایزه‌ی دوم. ده روز اقامت در هتلی مجلل در منطقه‌ای کوهستانی و برفی در آلپ. توبلر تصمیم می‌گیرد جایزه‌اش را واقعاً تحویل بگیرد. اما نه به‌عنوان آقای توبلرِ میلیونر. چمدانی معمولی برمی‌دارد، لباس‌های ساده می‌پوشد و همان «آقای شولتسه» می‌شود: مردی که از ظاهرش معلوم است پول چندانی ندارد. می‌خواهد ببیند در یک هتل گران‌قیمت با کسی که ثروتمند نیست چه رفتاری می‌کنند. ایده تا اینجایش بد نیست.

فقط توبلر دختری دارد که از نقشه‌ی پدرش باخبر می‌شود و نگران است کارکنان هتل زندگی را برای پیرمرد جهنم کنند. بنابراین پیش از رسیدن مهمان‌ها مخفیانه به هتل خبر می‌دهد که یکی از برندگان مسابقه در واقع یک میلیونر است و با هویت جعلی می‌آید. اما یک اطلاعات خیلی مهم را نمی‌گوید: کدام برنده؟

درست همین‌جا همه‌چیز خراب می‌شود. کارکنان هتل خیال می‌کنند میلیونر را پیدا کرده‌اند؛ فقط آدم اشتباهی را انتخاب کرده‌اند. هم‌زمان با توبلر، فریتس هاگدورن هم راهی هتل است؛ مردی جوان، تحصیل‌کرده و بیکار که واقعاً پول چندانی ندارد و جایزه‌ی اول مسابقه را برده است.

یک طرف، مردی ساده‌پوش و ظاهراً بی‌پول به نام شولتسه ایستاده است. طرف دیگر، آقای دکتر هاگدورن است. کارکنان هتل خیلی زود تصمیم می‌گیرند هاگدورن همان میلیونر ناشناس است. و کاملاً اشتباه تشخیص می‌دهند.

هاگدورن که خودش بیشتر از همه از این توجه تعجب کرده، ناگهان تبدیل می‌شود به مهم‌ترین مهمان هتل. بهترین اتاق و غذا را به او می‌دهند و همه دوست دارند چند دقیقه‌ای کنارش بایستند و آشنایی‌ای به هم بزنند. آخر میلیونر است دیگر؛ فقط خودش خبر ندارد.

آن طرف، میلیونر واقعی را به اتاقی نامناسب زیر شیروانی می‌فرستند و خیلی زود به او می‌فهمانند که مهمانی از طبقه‌ی اجتماعی او چندان مورد علاقه‌ی هتل نیست. حتی کارهای کوچکی هم برایش پیدا می‌کنند تا شاید خسته شود و برود. توبلر دقیقاً چیزی را که می‌خواست تجربه کند به دست آورده است؛ شاید کمی بیشتر از چیزی که سفارش داده بود.

نفر سوم، یوهان کسل‌هوت، خدمتکار قدیمی توبلر است. اگر مثل همیشه پشت سر اربابش راه برود، دیگر کسی باور نمی‌کند آقای شولتسه مرد فقیری است. برای همین خدمتکار باید نقش مرد ثروتمند را بازی کند، در اتاق خوب بخوابد و اجازه بدهد دیگران به او خدمت کنند؛ درحالی‌که ارباب واقعی‌اش در طبقه‌ی بالا سرما می‌خورد.

حالا سه مرد داریم: مرد ثروتمندی که همه فقیر تصورش می‌کنند، مرد فقیری که همه فکر می‌کنند ثروتمند است و خدمتکاری که مجبور شده نقش آدمی متمول را بازی کند. کستنر این سه نفر را کنار هم می‌گذارد و اجازه نمی‌دهد پول و عنوان‌هایی که دیگران برایشان ساخته‌اند، رابطه‌ی خودشان را تعیین کند.

توبلر و هاگدورن با هم دوست می‌شوند. توبلر می‌داند هاگدورن میلیونر نیست و هاگدورن هم او را پیرمردی کم‌پول می‌بیند. یعنی درست در رابطه‌ای که اطلاعات مالی دو طرف غلط است، دوستی واقعی‌تری شکل می‌گیرد. کمدی کستنر از همین تضاد نیرو می‌گیرد.

آدم‌های هتل مدام رفتارشان را بر اساس پولی تغییر می‌دهند که فکر می‌کنند شخصیت‌ها دارند. کستنر فقط لباس و برچسب دو نفر را عوض می‌کند تا ببیند جامعه واقعاً چه چیزی را محترم می‌شمارد: انسان را یا نشانه‌های ثروتش را. جواب هتل چندان امیدوارکننده نیست، اما شیوه‌ی رسیدن کتاب به این جواب بسیار بامزه است.

وقتی دختر توبلر می‌فهمد نقشه‌ای که برای محافظت از پدرش چیده نتیجه‌ی معکوس داده، خودش راهی هتل می‌شود. او هم نمی‌تواند با هویت واقعی‌اش ظاهر شود و به داستانی که از قبل پر از اسم‌های جعلی است، هویتی تازه اضافه می‌کند. از اینجا به بعد بهتر است جزئیات را ندانیم، چون بخش بزرگی از لذت کتاب در تماشای روی هم جمع‌شدن سوءتفاهم‌هاست.

کستنر آدم‌های ثروتمند را یک‌طرف و فقرا را طرف دیگر نمی‌گذارد تا بعد برایمان تعیین کند کدام گروه خوب است. توبلر پولدار و دوست‌داشتنی است، هاگدورن فقیر و دوست‌داشتنی است و یوهانِ خدمتکار یکی از بامزه‌ترین آدم‌های کتاب است. مسئله‌ی رمان، رفتاری است که جایگاه اجتماعی از آدم‌ها بیرون می‌کشد.

خانم کونکل، خانه‌دار توبلر، نمونه‌ی خوبی از طنز کتاب است. شخصیت‌ها با اعتمادبه‌نفس چیزی می‌گویند و کستنر خیلی زود موقعیتی فراهم می‌کند که مجبور شوند خلافش را ثابت کنند. قصه سریع جلو می‌رود، گفت‌وگو زیاد است و راوی هرجا لازم باشد با جمله‌ای کوتاه به شخصیت‌ها کنایه می‌زند.

«سه نفر در برف» پیش از هر چیز یک کمدی اجتماعی خوش‌خوان است. هتل کوچک کوهستانی به جامعه‌ای جمع‌وجور تبدیل می‌شود که آدم‌ها در آن خیلی زود تشخیص می‌دهند چه کسی را باید تحویل بگیرند و چه کسی را می‌شود کنار زد. بعد کستنر فقط برچسب‌ها را عوض می‌کند تا نشان بدهد این تشخیص‌ها چقدر مسخره‌اند.

گراند هتل بروک‌بویرن هتلی است مخصوص مهمانان همیشگی. مهمانان یا پروپاقرصند یا می‌شوند. می‌شود گفت که جز این چاره‌ای نیست.

اینکه کسی اصلاً گذارش به گراند هتل نیفتد البته بسیار محتمل است. اما می‌شود گفت که ممکن نیست کسی، ولو فقط یک بار، مهمان این هتل بشود و دیگر هرگز به آن بازنگردد.

این مهمانان همیشگی از همه سنخ هستند. تنها وجه‌شباهتشان این است که همه پولدارند. هر یک از آن‌ها می‌تواند (اگر این تشبیه دور از ذهن را بر من عیب نگیرید) کوهستان آلپ را با همه برف‌ها و پیست‌های اسکی‌اش و باقی قضایا، همراه با یک حمام گرم با کاشی‌های سفید، مثل شعبده‌بازان از توی کلاهش، یا از جیب جلیقه‌اش بیرون آورد. از همان اواخر تابستان مکاتبه بین برلین و لندن، بین پاریس و آمستردام، بین رم و ورشو یا هامبورگ و پراگ شروع می‌شود. یاد هم‌بازی‌های بریج سال گذشته می‌کنند و قرارومدار سال جاری را می‌گذارند. کسانی که سال گذشته ضمن اسکی با هم آشنا شده و انس گرفته‌اند، مقدمات اسکی امسال را تدارک می‌بینند و زمستان که رسید دیدارها تازه می‌شود.

خرید کتاب سه نفر در برف

در یاد۴٫۱۵۴٫۵

---

نوشته‌یاریش کستنرترجمه‌یسروش حبیبینشرانتشارات نیلوفرصفحه۲۴۸

۱۳۵٬۰۰۰تومان

ببخشید، فعلا موجودش نداریم

پیشنهاد مطالعه:

مرتبط با همین صفحهتس دوربرویل

مرتبط با همین صفحهتاوان

مرتبط با همین صفحهکاپیتالیسم و تاریخ‌نگاران

مرتبط با همین صفحهخانه‌ای برای آقای بیسواس